دیار من "لنده"

قطعا بزرگترین آرزوی مردم شهر لنده از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد تبدیل این شهر به شهرستانی است که براساس شنیده های "عصردنا " از منابع موثق و آگاه در وزارت کشور و استانداری کهگیلویه و بویراحمد این آرزو در حال محقق شدن است .
منابع آگاه و موثق به "عصردنا " گفته اند که شهرستانی شدن شهر لنده از وزارت کشور به هیات دولت ارسال شده است و احتمال اینکه شهرستانی شدن این شهر قبل از انتخابات اعلام شود ممکن است.
هر چند اگر این اعلام رسمی قبل از انتخابات مجلس نهم رسانه ای نشود شهرستانی شدن  لنده سال آینده حتمی است .
منابع نزدیک به وزارت کشور و استانداری کهگیلویه  و بویراحمد گفته اند که درخواست برخی از مسئولان و نمایندگان استان از هیات دولت و رییس جمهور این است که  وعده شهرستانی شدن لنده را در سفر قریب الوقوع هیات دولت به استان کهگیلویه وبویراحمد به مردم این شهر بدهد .
این منابع مطلع به "عصردنا" گفته اند که تلاش های نماینده شهرستان های "کهگیلویه ،چرام و بهمئی" و همکاری وزارت کشور در این امر بسیار موثر بوده  است .

^{حلول "شهرالله اکبر"ماه رمضان که ماه ضیافت خداوندمهربان وماه عاشقی ودلدادگی به حضرت باریتعالی وماه خودسازی وخودشناسی است رابه محضرقائم آل محمد"عج"وشمامومنین روزه دارصمیمانه تبریک وتهنیت عرض می نمایم./}

باتبریک سال۱۳۹۰ه.ش خدمت شمادوستان وکاربران گرامی وبلاگ"دیارمن لنده"مدتی به علل مختلف وپاره ای مشکلات نتوانستم خدمتتان باشم .به یاری خداوندمنان ازامروزبامطالب جدیددرخدمت شماخواهم بود.ابتدابانقل ونوشتاری ازوبلاگ"لنده نیوز"برادرعسکری باشماهمراه خواهم بود............

وبلاگ لنده نیوز: لنده نخستين بخش استان كهگيلويه ‌و بويراحمد با قدمت دیرینه اجتماعی، فرهنگی و پیشنیه 80سال مرکزیت سیاسی، اداری، انتظامی، آموزشی و تجاری (حتی بیش‌تر از مرکز استان) از جایگاه ویژه ای برخوردار است. این بخش  قبل از تاسیس و تشکیل این استان به روايتي در سال 1313 به بخش ثلاث بهبهان شهرت داشته و بسياري از نقاط مختلف شهرستان‌هاي كهگيلويه و بهمئي را شامل مي‌شده، بخش لنده در این استان جزء اولین هاست که باید به  احداث نخستين مدرسه استان (مدرسه ارديبهشت)، نخستين هنگ ژاندارمري، نخستين مركز ثبت احوال، ثبت نخستين شناسنامه استان در سال 1309 و نخستين مركز شهرنشيني در استان‌  اشاره کرد که این امر خود گوياي قدمت و وسعت اين بخش است.

جمعیت و وسعت

بخش لنده با وسعتي بالغ بر 850 كيلومتر مربع، داراي چهار شهرك و 106 روستا، جمعيتي قريب به 39 هزار نفر (10 هزار نفر روستايي، 15 هزار نفر عشايري و 14 هزار نفر شهري) داشته و از شمال به بخش‌هاي چاروسا و ديشموك، از جنوب به شهرستان بهبهان، از شرق به دهدشت و از غرب به بهمئي منتهي شده و تاكنون میزبان 23 بخش‌دار بوده است.

لنده و دفاع مقدس

مردم لنده در دين‌داري، ولايت‌مداري، ارتباط مستمر با روحانيت و عشق به اهل‌بيت نمونه است که نشان های آن  وجود 32 مسجد و حضور پر شور و شعور در مناسبت‌هاي ملي و مذهبي، حضور در نماز جمعه و مشاركت فعال صددرصدي در انتخابات است.

مردم لنده در طول هشت سال دفاع مقدس حضوری فعال داشتند به طوری که   بيش از 87 شهيد، 326 جانباز و 14 آزاده  به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران تقدیم کردند.

ساختار اداری فعلی لنده

یکی از شرایط اصلی در نظام شهری و شهری سازی دارا بودن زير‌ساخت‌هاي اداري لازم است که این شرایط در شهر لنده موجود است؛ از جمله وجود هفت اداره مستقل، 25 نمايندگي ادارات، پنج بانك مستقل و مركز آموزش‌عالي (دانشگاه پيام نور) جهت به ثمر نشستن آرزوي ديرينه مردم (شهرستاني)  که مي‌طلبد مسوولان اقدامات جدي‌تري را در این خصوص انجام دهند. لارم به ذکر است در کنار بخش‌داری لنده که در استان اول است شهرداری لنده در سال 1369 شروع به فعالیت کرده است.

امتیازات لنده

 از دیگر امتیازات لنده وجود  مناطق گردشگري در اين بخش است که می توان.................

بخش لنده یکی از بخش‌های شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد. شهر لنده مرکز این بخش است. لنده از قدیمی ترین بخش‌های این استان است به گونه‌ای که از سال ۱۳۰۵ تا کنون بخشداری دارد. بقایای قلعهٔ حکومت خوانین که ازبنیانگذاران شهرلنده بودند در بخش ثلاث (نام قبلی بخش لنده) از آثار تاریخی لنده می‌باشد. نقش برجسته شتر واقع در کوه شیتاب در کنار لنده از منظره‌های دیدنی لنده می‌باشد. جمعیت بخش لنده در سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۱٫۲۷۷ نفر بوده‌است.

رودخانه مارون در این بخش جریان دارد و این رودخانه از روستاهای تراب و ایدنک عبور می‌کند

روستاهاي بخش لنده

مال آخوند، موگرمون،ایدنک، سرآسیاب، تراب، مالشیخ، مال ملا، شیتاپ، آبرزگه، آتشگاه، دوک، قیام، چهارراه عالی طیب، عروه، دره بنگ، گرداب علیا، گرداب وسطی، گرداب سفلی، وحدت آبادمورجن.

مردم لنده

مردم لنده مسلمان وشیعه و لر زبانند. مردم بخش لنده از ایل طیبی گرمسیری می‌باشند که طوایف زیر را در بر می‌گیرد: کرایی، آلی طیب، سلیمان شهرویی، تاماولی وآورنگی. مردم قدیمی شهر لنده ترکیبی از خوانین و مردمان قدیمی شهر (که شامل طوایف مختلف ایل طیبی و به تعداد محدود برخی ایلات دیگر استان می‌باشد) را دربرمی گیرد.

تقسيمات كشوري

• شهرها: لنده.
• دهستانها: «طیبی گرمسیری شمالی» و عالی طیب.

کوه سیاه دارای درختان ثمری زیادی ازجمله تندروک-محلو موسیر -چویل -کرفس -دودوبره وغیره می‌باشد ساکنان این کوه از قشر عشایر طوایف تاماولی (سلبعلی ۰ملاخنقلی)وبهمیی می‌باشند که به دامداری مشغولند.

منطقه بسیار زیبای دلی مهرجان بین سه کوه سیاه و سفیدومهره و در ۲۰ کیلومتری منطقه موگرمون قرار دارد . دلی مهرجان منطقه‌ای زیبا و سرسبز و سردسیری است و دارای چشم اندازهای طبعی بسیار زیادی است که چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند . ساکنین اصلی دلی مهرجان سادات رضاتوفیق امامزاده سید محمود می‌باشند . دلی مهرجان دارای آثار باستانی بسیار زیادی است و قدمت بالایی دارد .

امامزاده می‌رسیدعمادالدین ولی اولاد حضرت امام زین العابدین (ع) و از بزرگترین امامزاده‌های استان بوده که در روستای مونه واقع شده‌است.

از سال 1312 که فعالیت ثبت وقایع حیاتی با تنظیم اولین سند هویتی و تابعیتی در شهر فعلی لنده ازتوابع شهرستان کهگیلویه شروع شد ، تاسال 1337 کلیه حوائج  سجلی مردم و کار ثبت وقایع حیاتی توسط مامورین سیار ثبت احوال شهرستان بهبهان که قبلاً‌جزیی از استان هفتم کشور به مرکزیت شیراز بود صورت می گرفت.

اکنون بااستعانت ازخداوندمتعال قدم درسالی جدیدگذاشته ایم که خیلی امورورموزندانسته درسرنوشت مانوشته وماازاونا بیخبریم.فقط تکیه برالطاف بیکران خداوندی داریم وبه پیش می تازیم تاخداچه خواهد وچه پیش آید؟

درهرحال......

یامقلب القلوب والابصار  یامدبراللیل والنهار  یامحول الحول والاحوال حول حالنا الی احسن الحال

سال جدیدوبهارزیبای طبیعت راباهمه ی قشنگی وطراوتش به شما ملت خوب ومهربان سرزمین اهورایی ایران عزیز به خصوص هم استانیهای دلیروبه ویژه همشهریان دوست داشتنی ام صمیمانه تبریک وتهنیت وشادباش عرض می نمایم وامیداست باپرهیزازحرام خدا وعمل به حلال خداسالی نیکوراآغاز وپشت سربگذاریم

لر کوچک نامی است تاریخی برای لرستان. لرستان مقارن استیلای مغول به دو قسمت تقسیم میشد; لر بزرگ و لر کوچک و بین مساکن لر بزرگ و شیراز ناحیه لرنشین ثالثی نیز وجود داشت که شولستان میگفتند. بجای شولستان امروز ممسنی و بجای لر بزرگ کهگیلویه و بختیاری قرار دارد و لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان میگوئیم. هر یک از دو قسمت لر بزرگ و لر کوچک قبل از استیلای مغول تا مدتی بعد از برافتادن ایلخانان از خود امرای نیمه مستقلی داشته اند (اتابکان لرستان). بعضی از اتابکان لر کوچک هم به مناسباتی مشهور شده اند. (لر کوچک و لر بزرگ در لغت نامه دهخدا)

این اصطلاح و نحوه تقسیم بندی از سده هشتم تا زمان صفویان به کار می‌رفته است. گاهی به لر کوچک لرستان فیلی و به لر بزرگ، لر بختیاری هم گفته می‌شده است .

اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از اتابکان لرستان که در فاصلۀ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶ق در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان (ناحیه لر کوچک) حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین‌خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخری‌شان به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و منقرض گردید.(دایرة‌المعارف فارسی، ج. ۲، ص. ۲۴۹۲)

شعبه ٔ لر کوچک اگر چند نفر امیر معتبر ازمیان ایشان برخاسته و مدت امارتشان نیز طویل تر بوده ولی هیچوقت اسم و رسم لر بزرگ را پیدا نکرده‌اند. طوایف لر کوچک قبایلی بودند مخلوط از کردان آسیای صغیر و لرها که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را بدیوان بغداد می‌دادند و کمتر موقعی می‌شد که حاکمی بر خود داشته باشند.

لرستان منقسم به دو قسمت لر بزرگ و لر کوچک است و منشاء این تقسیم و وجه تسمیه آنکه در قدیم ألایام دو برادر بودند ...............................

لر بزرگ نامی است تاریخی برای کهگیلویه و بختیاری. لرستان مقارن استیلای مغول به دو قسمت تقسیم میشد; لر بزرگ و لر کوچک و بین مساکن لر بزرگ و شیراز ناحیه لرنشین ثالثی نیز وجود داشت که شولستان میگفتند. بجای شولستان امروز ممسنی و بجای لر بزرگ کوه گیلویه و بختیاری قرار دارد و لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان میگوئیم.

فهرستی از سلسله اتابکان لر بزرگ که از ( ۵۵۰ تا ۸۲۷ ق. )/(۱۱۵۵ تا ۱۴۲۴ م.) بدانجا حکومت کرده اند و مدت امارتشان ذیلاً نگاشته می شود و متذکر میگردد که اتابکان لر بزرگ تا نیمه اول قرن نهم باقی بودند و آخرین ایشان که غیاث الدین کاوس نام داشت به دست سلطان ابراهیم بن شاهرخ تیموری برافتاد و سلسله ایشان انقراض یافت:

-۱ ابوطاهر در حدود ۵۵۰ ق. ۲- اتابک هزاراسپ بن ابی طاهر تا ۶۲۶. ۳- عمادالدین پهلوان بن هزاراسب از ۶۲۶ تا ۶۴۲. ۴- نصرةالدین کلجه پسر هزاراسب از ۶۴۲ تا ۶۴۹. ۵- تکله پسر هزاراسب از ۶۴۹ تا ۶۵۶. ۶- شمس الذین الب ارغو پسر هزار اسب از ۶۵۶ تا۶۷۲. ۷ - یوسف شاه بن الب ارغو از ۶۷۲ تا ۶۸۸. ۸افراسیاب بن یوسف شاه از ۶۸۸ تا ۶۹۵. ۹- نصرةالدین احمدبن یوسف شاه از ۶۹۵ تا ۷۳۰. ۱۰- یوسف شاه دوم بن نصرةالدین احمد از ۷۳۰ تا ۷۴۰. ۱۱- افراسیاب دوم بن نصرةالدین احمد از ۷۴۰. ۱۲نورالوردبن سلیمان شاه بن اتابک احمد تا ۷۵۷. ۱۳- اتابک پشنگبن سلغرشاه بن اتابک احمد از۷۵۷ تا ۷۹۲. ۱۴- پیر احمدبن اتابک پشنگ از ۷۹۲ تا ۷۹۸. ۱۵- ابوسعیدبن پیر احمد تا ۸۲۰. ۱۶- شاه حسین بن ابی سعید از ۸۲۰ تا ۸۲۷ق. ۱۷- غیاث الدین کاوس بن هوشنگ. (تاریخ مغول ص ۴۴۲ و ۴۴۳ و ۴۴۸)." (لر بزرگ در لغت نامه دهخدا)

استان کهگیلویه و بویراحمد از جمله استان های جنوبی ایران به شمار می رود که با پنج استان همسایه است :

از شرق با استان اصفهان و فارس ، از جنوب با استان بوشهر ، از غرب با خوزستان و از شمال با چهارمحال و بختیاری.

آمار

این استان از نظر جمعیت و مساحت از استان های کوچک ایران است و درهر دو مورد دارای رتبه ۲۸ در بین سی استان می باشد. بزرگترین و پرجمعیت ترین شهرستان استان ، شهرستان بویراحمد به مرکزیت یاسوج می باشد.

تاریخچه

حمداله مستوفی در تاریخ گزیده از ایل جاکی نام می‌برد. مستوفی اشاره به مهاجرت طوایف کرد از مناطق جبل السماق (كردستان سوریه کنونی) به مناطق لر بزرگ و لر کوچک می کند. حمداله مستوفی در سال (730 ه.ق/1330م)، از ایل جاکی و لیراوی و ممسنی و بختیاری نام میبرد كه همراه با 24 طایفه دیگر كرد از كردستان سوریه، به مناطق کوه گیلویه و بختیاری و لرستان کنونی كوچ كردند. این رویداد در اوایل سده ششم هجری رخ داد.

در سنه ی خمسایه (500ق.) قریب صد خانه کرد، از جبل السماق شام (كردستان سوریه کنونی)، به سبب وحشتی که ایشان را با مهتر قوم خود افتاده بود، به لرستان امدند و در خیل احفاد محمد خورشید که وزرا بودند نزول کردند، برسبیل رعیتی. بزرگ ایشان ابوالحسن فضلوی بود ... او را پسری علی نام بود. چون علی درگذشت، از او پسری محمد نام بماند. چون او نیز نماند، پسری ابوطاهر فضلوی کنیت داشت. جوانی شجاع بود ... ابوطاهر به صلح و جنگ به وعد و وعید و فریب و شکیب توانست ملک لرستان در ضبط اورد و چون تمکین و استقرار یافت ، هوس استقلال کرد و خود را اتابک خواند و عصیان نمود و کار ان ملک بر او قرار گرفت، در سنه ی خمسین و خمس مایه. بعد از مدتی درگذشت و پنج پسر یادگار گذاشت: هزاراسپ و بهمن و عمادالدین پهلوان و نصرة الدین ایلواکوش و قزل. به حکم وصیت و اتفاق برادران.

اتابک هزاراسپ که مهین و بهین همه بود ، قائم مقام پدر شد و عدل و داد ورزید . در عهد او ملک لرستان رشک بهشت گشت و بدین سبب اقوام بسیار از جبل السماق شام (كردستان سوریه کنونی) بدو پیوستند:

آسترکی، مماکویه، بختیاری، جوانکی بیدانیان، زاهدیان، علائی، کوتوند، بتوند، بوازکی، شوند، زاکی، جاکی، هارونی، اشکی، کوی لیراوی، ممویی، یحفومی، کمانکشی، مماسنی، ارملکی، توانی، کسدانی، مدیحه، اکورد، کولارد و دیگر قبائل که انساب ایشان معلوم نیست.

کهگیلویه در زمان حمله عرب جزء قلمرو پارس بوده و یکی از مناطقی بوده که زمیگان نامیده می‌شدند. ریاست مردم کهگیلویه در اواخر سده دوم و آغاز سده سوم هجری به عهده فردی به نام روزبه بوده‌است. پس از او فرزندش مهرگان و پس از مهرگان برادرش سلمه فرمانروای مردم کهگیلویه شدند. در آن زمان شخصی به نام گیلویه از جایی به نام خمایگاه پائین نزد سلمه آمد و در دستگاه او پایگاه و جایگاهی پیدا کرد و پس از مرگ سلمه توانست زمام امور را بدست بگیرد و آن چنان بزرگی و ارج یافت که منطقه را به نام او کوه گیلویه (کُهگیلویه) خواندند. خاندان گیلویه دست کم تا سال ۳۴۶ هجری بر نواحی کهگیلویه فرمانروایی کردند.

در قدیم چهار ایل بویراحمد، نویی، دشمن‌زیاری و چرام را اصطلاحاً «چهاربنیچه» می‌نامیدند. از دیگر ایلات مهم و قدرتمند استان ایل باوی بوده که محدوده شهرستان گچساران محل سکونت آنان بوده‌است. این منطقه در سده شش هجری بخشی از قلمرو اتابکان لر بزرگ به شمار می‌آمد. فرمانروایان گوناگون این خاندان، ازجمله ابوطاهر (فرمانروایی ۵۰۰ تا ۶۰۰ هجری)، هزاراسپ، تیکله، کلجه، پشنگ، هوشنگ، افراسیاب و کامیار بر این مناطق حکم راندند. واپسین اتابک، غیاث‌الدین بن کاووس بن پشنگ بود که سلطان ابراهیم تیموری فرزند شاهرخ از پادشاهان تیموری، احتمالاً در سال ۸۲۷ او را برکنار کرد.

فرماندهان در این ایلات در طول تاریخ با لقب کی معروف بوده‌اند برای نمونه کی ماهین، کی‌هادی و کی‌عبدوالخلیل.

مکان های دیدنی

کهگیلویه و بویراحمد دارای ‪ ۲۱۷گردشگاه زیارتی و تفرجگاهی است که گردشگران تابستانی می‌توانند از آنها دیدن کنند.

• رودخانه‌های مارون، چرام، نازمکان، بشار، زهره و مهریان بهمراه هزاران چشمه سار دیگر و در کنار آن‌ها سد کوثر، شاه قاسم و شاه مختار یاسوج.
• ‪ ۴۰قله بالای چهار هزار متر دنا
• آبشارهای کمردوغ دیشموک، تنگه مهریان و گنجه‌ای یاسوج و تنگ سولک بهمئی.
• باغ چشمه بلقیس چرام، امامزاده‌های کهگیلویه و دشت بلاد شاپور دهدشت، دژ سلیمان و چندین دژ دیگر.
• آثار تل چگاه، آب گرمون، آب شوران، شهر لارندن، آب انبارها، کاروانسراها، قلعه‌ها، گورستان سه طبقه و تنگ سولک در رشته‌کوههای بهمئی.
• تنگ تکاب، محل برخورد آریو برزن با اسکندر مقدونی و قلعه‌های قدیمی متعدد شامل قلعه دختر، قلعه مانگشت، قلعه رئیسی و دژ سلیمان که مجموع آنها به «دلی مهرگان» معروف است.
• تنگ شلال دون،رودخانه و بیشه زیبای شاه بهرام، روستای زیبای باغستانی مارین، تنگ هنگان و بقعه امامزاده «بی‌بی‌حکیمه» خواهر امام رضا در شهرستان گچساران
• غارها و اشکفت‌های کوهستان‌ها.

‪ ۱۸رودخانه کوچک و بزرگ، ‪ ۴۰چشمه جوشان آب آشامیدنی و معدنی، ‪ ۱۷حلقه قنات، پنج آبشار، سه دریاچه، ‪ ۶۰دره و تنگه، بوستانها و دشتهای سرسبز، امامزاده‌ها، گنبدها، قلعه‌ها، کاروانسراها، مساجد، آب انبارها آتشکده‌ها، پل‌ها و برج‌های تاریخی از دیگر نقاط گردشگری منطقه‌است.

وضعیت اقتصادی

این استان از نظر اقتصادی به عنوان ناحیه کشاورزی و دامپروری به شمار می‌آید. بعد از دامداری و کشاورزی صنایع استخراج نفت گچساران و کارخانه قند یاسوج از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، ولی با این حال فعالیتهای صنعتی و معدنی در این استان نسبت به سایر مناطق کشور، رشد نیافته و رونق چندانی ندارد. به طور کلی صنایع موجود در این استان به دو گروه تقسیم می‌شوند، که عبارتند از صنایع دستی و ماشینی. بزرگترین صنعت موجود استان، صنعت نفت است. در زمینه معادن نیز این استان دارای معادن بوکسیت، مس، فسفات، گوگرد، و غیره‌است.........

گویش‌های لُری یک پیوستار زبانی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است که میان مردم لُر در غرب و جنوب غرب ایران رایج است و خود از سه گویش‌ جدا تشکیل می شود: لرستانی، بختیاری و لری جنوبی (کهگیلویه و ممسنی و بویراحمدی) و در دو سوی پیوستار با انواعی از زبان‌های کردی و فارسی شانه به شانه است

در کوهستان بختیاری و قسمتی از مغرب استان فارس ایلهای بختیاری و ممسنی و بویراحمدی به گویشهایی سخن می‌گویند که با کردی خویشاوندی دارد، اما با هیچیک از شعبه‌های آن درست یکسان نیست، و میان خود آنها نیز ویژگیها و دگرگونیهایی وجود دارد که هنوز با دقت حدود و فواصل آنها مشخص نشده‌است. اما معمول چنین است که همه گویشهای بختیاری و لری را جزو یک گروه بشمارنداز میان تمام اقوام آریائی لرها از نظر سازمان زبانی رابطه تنگاتنگی با کرد زبانان و فارس زبانان دارند در حالیکه برخی پژوهشگران بیان داشته اند که لرها از کردها منشعب میشوند دیگر پژوهشگران معتقدند که لرها از قدیم الایام گروهی مستقل بوده اند گرچه از دو همسایه فرهنگی خویش تاثیر پذیرفته اند.

گرچه لرها از نظر زبانی آشکارا با فارسی مرتبط هستند کارشناسان در این باره اختلاف نظر دارند که لری و فارسی از فارسی باستان منشعب شده اند یا از فارسی میانه، لری همچنین با کردی مرتبط می باشد این ارتباط در گویشهای شمالی لری بیشتر نمودار است. گویشهای لری یک پیوستار زبانی هستند مابین دو قطب فارسی و کردی.

به عبارت دقیقتر این خانواده یک گروه جدا اما مرتبط از چند زير گروه پیوسته از ایلات و طوایف است، شناخته شده ترین این گروهها عبارتند از فیلی یا لر کوچک، بختیاری، بویراحمد، کهگیلویه و ممسنی (چهار گروه اخیر لر بزرگ را تشکیل میدهند) فیلی بیشتر به پیشکوه و پشتکوه تقسیم میشود، چند گروه کوچکتر دیگر هم هستند، چهارمیلیون نفز عضو «ایل لر» به حساب می آیند که زبان لری را متفاوت از یکدیگر صحبت می کنند. یک الگوی دیگر تقسیم لری به سه زبان است: لرستانی، بختیاری و لری جنوبی.

گویش لری یکی از گویش‌های گروه غربی زبانهای ایرانی به شمار می‌آید. گروهی از آریایی‌ها پس از حرکت از خاستگاه شمالی خود سرتاسر نوار غربی را درنوردید تا به دریای پارس رسید. در این کوچ، دسته‌هایی در سرتاسر نوار غربی از شمال تا جنوب در بخشهای گوناگون ایران پراکنده شدند، از همین روی پیوند میان گویشهای کنونی در استانهای کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهار محال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، ... دیده می‌شود. منطقه جغرافیای استفاده از این زبان – جنوب غربی - خاک ایران امروزی را در بر می‌گیرد. گویش لری در برگیرنده گستره وسیعی از واژگان زبان کهن ایرانی (زبان پهلوی) و بکارگیری فراوان آنها بصورت زنده در محاورات روزمره می‌باشد.

نام گویش لری در کتابهای تاریخی قدیمی نیامده‌است و ظاهرا گویش مردمان این ناحیه گویشی از زبان پهلوی در نظر گرفته ‌شده ‌است. عموما گویش‌ لُری را با کردی و لکی و فیلی مربوط مى دانند.

مثلا دهخدا در لغت نامه دهخدا، لر (و یا لور) را نام عشیرتی بزرگ از عشایر کرد مى داند: گروهی از اکراد در کوههای میان اصفهان و خوزستان و این نواحی بدیشان شناخته آید و بلاد لر خوانند و هم لرستان و لور گویند. 

 گویش های لری عبارتند از:

• گویش های لری شمالی:

لری خرم‌آبادی، گویش بروجردی و ثلاث (سیلاخوری، ملایری، نهاوندی، تویسرکانی)

• گویش های لری میانی:

گویش بختیاری (چهارلنگ و هفت لنگ)

• گویش های لری جنوبی:
• دهدشتی، لری بویراحمدی، ممسنی، لیراوی و...

مردمان بخش‌هایی از لرستان، همدان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، نورآباد ممسنی به گویشهای گوناگونی از گویشهای لری صحبت می‌کنند. لری خرم آبادی عمدتا در خرم آباد، جنوب لرستان، پلدختر و جنوب غرب لرستان (جنوب کوهدشت) به کار می‌رود. بختیاری در شرق لرستان در مناطق الیگودرز و دورود و نیز در استان چهارمحال و بختیاری صحبت می‌شود. گویش بروجردی در بروجرد، ملایر و سربند اراک دیده می‌شود ^.

گویش سیلاخوری، در روستاهای دشت سیلاخور محدوده بروجرد تا دورود به کار می‌رود و تفاوت چندانی با لری خرم آبادی ندارد. لری پشتکوهی در ایلام دیده می‌شود و فیلی در ایلات جنوب و جنوب غرب لرستان کاربرد دارد.

لری بویر احمدی نیز در ناحیهٔ استان کهگیلویه و بویر احمد و ممسنی در استان فارس وجود دارد.

نمایش مناطق لر زبان در غرب

واژهٔ کرد در دوران تاریخی پس از حمله اعراب به ایران به معنای رمه گردانان و کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار غرب فلات ایران به کار رفته‌است و معنای قومی خاص نمیداده است.

لذا در برخی از منابع، لرها و دیلیمان و بلوچان و اقوام دیگر را جز کرد شمرده اند زیرا واژه "کرد" به معنی یک نوع شیوه زندگی و نه معنی زبانی بوده است.اما از لحاظ قومیت لرها گروهی جدا از کردها حساب میشوند^.برای نمونه دهخدا در لغت نامه دهخدا بر اساس کتاب مجمع البلدان گويد: لُر و یا لور نام عشیرتی است بزرگ از عشایر کرد. گروهی از اکراد در کوههای میان اصفهان و خوزستان و این نواحی بدیشان شناخته آید و بلاد لر خوانند و هم لرستان و لور گویند.

حمداﷲ مستوفی گوید در زبدة التواریخ آمده که وقوع اسم لر بدان قوم بوجهی گویند از آنکه در ولایت مارود دیهی است آن را کرد میخوانند و درآن حدود دربندی آن را به زبان لری کوک اکر خوانند ودر آن دربند موضعی است که لر خوانند چون اصل ایشان از آن موضع خواسته ایشان را لر خوانند. وجه دوم آن است که به زبان لری کوه پردرخت را لِر گویند و بسبب ثقالت راء کسره ٔ لام با ضمه کردند و لر گفتند و وجه سوم اینکه این طایفه از نسل شخصی اند که او لر نام داشته و قول اول درست تر می نماید

گویش‌های لری یک پیوستار زبانی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است بین گونه های کردی و فارسی، که میان مردم لُر در غرب و جنوب غرب ایران رایج است و خود از سه گویش‌ جدا تشکیل می شود: لرستانی، بختیاری و لری جنوبی (کهگیلویه و ممسنی و بویراحمدی).

دکتر پرویز ناتل خانلری نیز زبان لری و بختیاری را هم‌خانواده با کردی می‌دانددر کوهستان بختیاری و قسمتی از مغرب استان فارس ایلهای بختیاری و ممسنی و بویراحمدی به گویشهایی سخن می‌گویند که با کردی خویشاوندی دارد، اما با هیچیک از شعبه‌های آن درست یکسان نیست، و میان خود آنها نیز ویژگیها و دگرگونیهایی وجود دارد که هنوز با دقت حدود و فواصل آنها مشخص نشده‌است. اما معمول چنین است که همه گویشهای بختیاری و لری را جزو یک گروه بشمارند

اتابکان لرستان عنوان کلی دو سلسله مشهور به اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک است که از اواخر عصر سلجوقیان بیش از چهار سده بر نواحی وسیعی فرمان راندند. لر بزرگ نامی است تاریخی برای کوه گیلویه و بختیاری و لر کوچک نامی است تاریخی برای لرستان. سلسله (هزاراسپیان) مشهور است به حک‍ومت اتابکان لر بزرگ از قرن ششم تا اوایل قرن یازدهم. پایتخت این امرا در شهر ایذه (ایدج) بود. بعضی از مورخین اتابکان لر کوچک را نیز به این عنوان نام برده‌اند. این دو سلسله مشهور به اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک بیش از چهار سده بر نواحی وسیعی فرمان راندند. حمداله مستوفی اشاره به مهاجرت طوایف کرد از مناطق کنونی كردستان سوریه (جبل السماق) به مناطق لر بزرگ و لر کوچک می کند. حمداله مستوفی در سال (730 ه.ق/1330م)، از ایل ممسنی و بختیاری نام میبرد كه همراه با 24 طایفه دیگر كرد از كردستان سوریه، به مناطق کوه گیلویه و بختیاری و لرستان کنونی كوچ كردند. این رویداد در اوایل سده ششم هجری رخ داد. در كردستان عراق هنوز طوایف ممسنی وجود دارد.

زندیان یا زندیه یا دودمان زند نام خاندانی پادشاهی است که میان فروپاشی افشاریان تا برآمدن قاجار به درازای چهل و شش سال در ایران بر سر کار بودند. این سلسله به سردمداری کریم خان زند از طایفه زند از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در ایران به قدرت رسید او فردی مدبر و مهربان بود. کریم خان خود را وکیل الرعایا نامید و از لقب (شاه) پرهیز کرد. شیراز را پایتخت خود گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود. ارگ، بازار، حمام و مسجد وکیل شیراز از کریمخان زند وکیل الرعایا به یادگار مانده‌است

حمداله مستوفی اشاره به مهاجرت طوایف کرد از مناطق کنونی كردستان سوریه (جبل السماق) به مناطق لر بزرگ و لر کوچک می کند. حمداله مستوفی در سال (730 ه.ق/1330م)، از ایل ممسنی و بختیاری نام میبرد كه همراه با 24 طایفه دیگر كرد از كردستان سوریه، به مناطق کوه گیلویه و بختیاری و لرستان کنونی كوچ كردند. این رویداد در اوایل سده ششم هجری رخ داد.

طوایف لر دارای تقسیم بندی‌های زیادی بودند که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شدند.

لر کوچک به دو منطقه پیشکوه (استان لرستان) امروزی و پشتکوه (استان ایلام) امروزی تقسیم می‌شد. لر بزرگ، به سه شاخه بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد و ممسنی تقسیم می‌شود.

لر بزرگ دارای تقسیم‌بندی‌های گوناگونی بوده‌است. ولی مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی آن به نام ایل‌های آن است.

طوایفی هم (در دوره‌های صفویه، افشاریه، قاجاریه و پهلوی) به طور اجباری کوچانده شدند و اکنون در استان‌های دیگر مستقر شده‌اند

تعداد دیگری از بختیاری ها هم در جنگ‌های گذشته در مناطق مختلف شرقی مستقر شده‌اند. چنانچه تعدادی از آنان در افغانستان اکنون جمعیت قابل توجهی دارند.

لر بزرگ شامل ایل‌های زیر است:

• بختیاری: بزرگ‌ترین ایل لر که خود شامل ایل‌های بزرگی چون ایل بهمئی و بختیاریهای استان لرستان می باشند که بختیاریهای استان لرستان نیز به طوایف بزرگی چون حسینوند ، عیسوند ، حاجیوند و... تقسیم می گردند و جزء چهارلنگ ها محسوب می شوند.
• بویراحمد
• ممسنی: محل سکونت ایل ممسنی شهرستان نورآباد ممسنی واقع در استان فارس می‌باشد و از طوایف رستم، ماهورمیلاتی، بکش جاوید و دشمن زیاری تشکیل شده‌است.
• طیبی
• چرام
• لیراوی در استان‌های بوشهر و فارس و خوزستان ساکن اند.
• ایل نابود شده نویی که برخی از بازماندگانشان در ایل بویراحمد و لیراوی ادغام شده‌اند و اینک تنها نامی از این ایل باقی مانده‌است